Badanie opublikowano 23 września 2026 r. w JAMA Psychiatry [1].
Związek diety bogatej w żywność wysokoprzetworzoną z gorszym zdrowiem psychicznym był dotąd opisywany głównie w badaniach obserwacyjnych, które nie pozwalają wnioskować o przyczynowości. Projekt UCSF jest jedną z pierwszych prób interwencyjnego sprawdzenia tej zależności.

Schemat badania

Do badania włączono 20 dorosłych z objawami depresji, a 14 z nich zgłaszało także objawy lękowe; średnia wieku wyniosła 44 lata, 70 procent stanowiły kobiety. Wszyscy uczestnicy mieli podwyższone BMI i co najmniej jedno zaburzenie metaboliczne: nadciśnienie tętnicze, cukrzycę lub podwyższony cholesterol LDL. Zastosowano schemat krzyżowy: jedna grupa przez cztery tygodnie utrzymywała dotychczasową dietę, druga przechodziła na dietę o niskiej zawartości żywności wysokoprzetworzonej, po czym grupy zamieniały się rolami [1].

Wyniki

Uczestnicy zredukowali spożycie żywności wysokoprzetworzonej o ponad 85 procent. W okresach diety o niskiej zawartości żywności wysokoprzetworzonej obserwowano umiarkowaną lub dużą poprawę w trzech skalach oceny depresji oraz skromniejszą poprawę wyników w skalach lęku [1,2]. Autorzy wiążą potencjalny mechanizm z osią jelitowo-mózgową, w tym z ograniczeniem przewlekłego stanu zapalnego, choć podkreślają, że to na razie hipoteza [3].

Co to znaczy dla praktyki?

Zalecenie ograniczenia żywności wysokoprzetworzonej jest bezpieczne, zgodne z ogólnymi zasadami zdrowego żywienia, a jego wdrożenie niewiele kosztuje. Warto więc rozmawiać o tym z pacjentami już dziś, zwłaszcza w przypadku współistniejących z depresją zaburzeń metabolicznych. Do sformułowania silnych zaleceń dotyczących skuteczności interwencji dietetycznej jako elementu terapii depresji i zaburzeń lękowych konieczne są dalsze badania.

Co dalej i jakie są ograniczenia?

To badanie pilotażowe z udziałem 20 osób, w krótkim, czterotygodniowym oknie interwencji, z populacją ograniczoną do osób z podwyższonym BMI i zaburzeniami metabolicznymi. Tak mała próba nie pozwala wykluczyć efektu placebo ani wpływu oczekiwań uczestników, których w badaniu dietetycznym nie da się zaślepić. Zespół planuje większe badanie fazy 2; nabór uczestników ma ruszyć w 2028 r. [2].

Piśmiennictwo:
1. Chagwedera DN, Kim E, Chiu DT, Jin C, Lee C, Tye S, et al. Reducing Ultraprocessed Foods From the Diets of Patients With Depression: A Pilot Crossover Trial. JAMA Psychiatry. 2026 Sep 23. doi:10.1001/jamapsychiatry.2026.2320.
2. Cutting ultra-processed foods may improve symptoms of depression [Internet]. News-Medical.net; 2026 Sep 23 [dostęp: 7.10.2026]. Dostępne na: https://www.news-medical.net/news/20260923/Cutting-ultra-processed-foods-may-improve-symptoms-of-depression.aspx
3. Could quitting ultra-processed food boost your mental health? [Internet]. ScienceDaily; 2026 Sep 30 [dostęp: 7.10.2026]. Dostępne na: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260930225448.htm
Finansowanie: National Institutes of Health, UCSF.