Analogi GLP-1 – skuteczność i wyzwania związane z ich stosowaniem

Stosowanie semaglutydu lub tirzepatydu umożliwia redukcję masy ciała rzędu 15% lub 20%. Wyniki te istotnie przewyższają efekty uzyskiwane wyłącznie dzięki modyfikacji stylu życia, która zazwyczaj prowadzi do spadku masy ciała o 5–7% [1-3].

Na podstawie [1]

Analogi GLP-1 a niedobory pokarmowe

Niedobory pokarmowe u pacjentów stosujących analogi receptora GLP-1 mogą wynikać z nałożenia się mechanizmu działania leku (spadek łaknienia i spowolnienie opróżniania żołądka) na brak odpowiedniego wsparcia żywieniowego oraz wcześniejsze błędy dietetyczne sprzed terapii [2,4,5]. Jakość posiłków w diecie często nie pokrywa zapotrzebowania organizmu na niezbędne składniki odżywcze [4–6].

Warto również zwrócić uwagę, że osoby z otyłością nierzadko już przed rozpoczęciem leczenia farmakologicznego prezentują niedobory pokarmowe, w szczególności witaminy D, co może być związane z [1,4,6]:

  • wieloletnimi nieprawidłowymi nawykami żywieniowymi,
  • niską jakością diety,
  • przewlekłym stanem zapalnym.

Potencjalnym niedoborom, oprócz mniejszego spożycia, sprzyjają również działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, np. nudności, mdłości, dyspepsja czy zaparcia, które mogą potęgować ograniczenie spożycia lub ograniczyć wprowadzanie właściwych nawyków żywieniowych [1,3,5,6].

Których składników odżywczych brakuje najczęściej w trakcie terapii analogami GLP-1?

W trakcie leczenia analogami GLP-1 wystąpić mogą niedobory zarówno makro-, jak i mikroskładników. Wśród nich znaczenie kliniczne mają:

  • białko [5,6] – utrata beztłuszczowej masy ciała może stanowić 20–50% całkowitej redukcji masy, w tym masy mięśniowej. Zjawisko to ma znaczenie metaboliczne i funkcjonalne, szczególnie u pacjentów w starszym wieku lub z ograniczoną aktywnością fizyczną. Zalecana dzienna podaż białka to 1,2–2,0 g/kg [3];
  • witamina D (najczęściej), A, C, E, K [4,5], witaminy z grupy B (B12, B1, B9) [1,4] – niedobory mogą manifestować się m.in. spadkiem gęstości mineralnej kości, ogólnym osłabieniem oraz pogorszeniem stanu skóry i jej przydatków [3];
  • potas, magnez, żelazo, wapń [5,6], cynk, selen [4,6] – konsekwencje obejmują m.in. anemię, skurcze mięśni oraz zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe. W części przypadków istotne znaczenie ma monitorowanie parametrów laboratoryjnych [4–6];
  • błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny [3,6] – niewystarczająca podaż sprzyja nasileniu zaparć, które są częstym problemem u pacjentów stosujących GLP-1 RA. W badaniach wskazuje się na zasadność zwiększenia podaży błonnika z dietą lub jego suplementacji [3,6].

Opieka nad pacjentem stosującym analogi GLP-1

W codziennej praktyce ważna jest edukacja pacjenta, monitorowanie adherencji terapii, a także zwracanie uwagi na objawy alarmowe [1]. Wśród nich wymienia się m.in.:

  • nadmierne zmęczenie lub osłabienie związane np. z niedoborem żelaza [4],
  • nadmierne wypadanie włosów i pogorszenie stanu skóry oraz paznokci będące efektem niedoboru cynku i żelaza [1,6],
  • łatwe powstawanie siniaków, które może towarzyszyć niedoborom witaminy C i K [4,6].
Na podstawie [1].

Jak ograniczyć utratę masy mięśniowej podczas terapii analogami GLP-1?

Część publikacji wskazuje na potencjalną rolę wybranych składników w ograniczaniu utraty masy mięśniowej w trakcie interwencji odchudzających. Są to m.in.:

  • kreatyna (monohydrat) – wykazuje zdolność do zwiększania beztłuszczowej masy ciała oraz siły mięśniowej. W interwencjach żywieniowych stosowano zazwyczaj dawkę 5 g na dobę, często w połączeniu z treningiem oporowym, co pozwalało częściowo ograniczyć utratę tkanki mięśniowej w warunkach deficytu energetycznego [3];
  • HMB (β-hydroksy-β-metylomaślan) – to metabolit leucyny uczestniczący w procesach syntezy białek mięśniowych oraz hamowaniu ich rozpadu. W badaniach prowadzonych u osób na dietach redukcyjnych stosowano dawkę 3 g na dobę, szczególnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka katabolizmu mięśniowego [3].

Należy jednak podkreślić, że dostępne dane dotyczą suplementacji stosowanej u osób na diecie redukcyjnej, które nie otrzymywały analogów receptora GLP-1 [3]. Mimo istnienia dowodów potwierdzających rolę suplementacji diety u osób z otyłością, nadal brakuje danych dotyczących bezpieczeństwa jej stosowania równolegle z analogami GLP-1, w tym potencjalnych interakcji pomiędzy lekami a składnikami odżywczymi [3].

Piśmiennictwo:

  1. Mozaffarian D, Agarwal M, Aggarwal M, et al. Nutritional priorities to support GLP-1 therapy for obesity: A joint Advisory from the American College of Lifestyle Medicine, the American Society for Nutrition, the Obesity Medicine Association, and The Obesity Society. Obesity (Silver Spring). 2025;33(8):1475-1503. doi:10.1002/oby.24336
  2. Ilias I, Zabuliene L, Rizzo M. GLP-1 receptor agonists in diabetes and weight loss: the double-edged sword of innovation and risks. Front Clin Diabetes Healthc. 2025;5:1530811. Published 2025 Jan 9. doi:10.3389/fcdhc.2024.1530811
  3. Johnson BVB, Milstead M, Kreider R, Jones R. Dietary supplement considerations during glucagon-like Peptide-1 receptor agonist treatment: A narrative review. Obes Pillars. 2025;16:100209. Published 2025 Sep 8. doi:10.1016/j.obpill.2025.100209
  4. Scott Butsch W, Sulo S, Chang AT, et al. Nutritional deficiencies and muscle loss in adults with type 2 diabetes using GLP-1 receptor agonists: A retrospective observational study. Obes Pillars. 2025;15:100186. Published 2025 Jun 10. doi:10.1016/j.obpill.2025.100186
  5. https://lekwpolsce.pl/download.php?dokid=68bed1a1733e4&preview=1, dostęp online: 16.01.2026
  6. Johnson B, Milstead M, Thomas O, et al. Investigating nutrient intake during use of glucagon-like peptide-1 receptor agonist: a cross-sectional study. Front Nutr. 2025;12:1566498. Published 2025 Apr 25. doi:10.3389/fnut.2025.1566498