Na czym polegały badania SHASTA-3 i SHASTA-4?

Ciężka hipertriglicerydemia (stężenie triglicerydów co najmniej 500 mg/dl) istotnie zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, a dostępne leczenie często nie pozwala osiągnąć wartości docelowych [1,2]. SHASTA-3 i SHASTA-4 to bliźniacze, podwójnie zaślepione badania III fazy z placebo, do których włączono łącznie 757 pacjentów w 24 krajach (średnia wieku 53 lata, 22% kobiet), randomizowanych 2:1 do plozasiranu 25 mg podskórnie co 3 miesiące lub placebo [1,2]. Pierwszorzędowym punktem końcowym była procentowa zmiana stężenia triglicerydów na czczo po 12 miesiącach [1].

Jakie wyniki uzyskano?

Oba badania osiągnęły pierwszo- i drugorzędowe punkty końcowe [1,2]:

  • obniżenie TG względem wartości wyjściowych o 79% (SHASTA-3) i 81% (SHASTA-4) wobec 27% w grupach placebo (p<0,0001); u pacjentów z wyjściowym TG co najmniej 880 mg/dl redukcja sięgnęła 85%,
  • stężenie TG poniżej 500 mg/dl osiągnęło 91% i 93% leczonych wobec odpowiednio 51% i 50% w grupach placebo (p<0,0001),
  • ostre zapalenie trzustki występowało o 78% rzadziej (RR 0,22; 95% CI 0,07-0,67; p=0,008); w podgrupie najwyższego ryzyka (TG powyżej 880 mg/dl i przebyte OZT) w grupie leczonej nie odnotowano żadnego zdarzenia [2].

Zdarzenia niepożądane ogółem wystąpiły u 73% pacjentów w obu grupach, poważne u 8,3% leczonych plozasiranem wobec 10% w grupie placebo. Najczęściej zgłaszano pogorszenie kontroli glikemii (14,3%) i biegunkę (5,6%). Nie obserwowano istotnych zmian aktywności ALT/AST ani liczby płytek [1]. Wyniki przedstawił prof. Gerald Watts (University of Western Australia) [1].

Jakie są ograniczenia badania?

Najważniejsze zastrzeżenie: nie ma jeszcze publikacji recenzowanej. Dane pochodzą z prezentacji kongresowej ESC i komunikatu sponsora, więc pełna ocena metodologii będzie możliwa dopiero po publikacji [1,2]. Badania zaprojektował i sfinansował Arrowhead Pharmaceuticals, producent plozasiranu [1]. Obserwacja objęła 12 miesięcy, więc trwałość efektu i bezpieczeństwo długoterminowe wymagają dalszych danych. Na uwagę zasługuje pogorszenie kontroli glikemii u części leczonych oraz trzy zgony w grupie plozasiranu, ocenione przez badaczy jako niezwiązane z leczeniem [1].

Co to oznacza dla lekarza POZ?

Na dziś nic się nie zmienia: plozasiran pozostaje lekiem badanym, bez rejestracji w tym wskazaniu. Wyniki sygnalizują jednak, że za kilka lat leczenie ciężkiej hipertriglicerydemii może wzbogacić się o terapię podawaną raz na kwartał i silnie obniżającą TG. W praktyce POZ kluczowe pozostaje nadal wychwytywanie pacjentów z wysokim poziomem TG (> 500 mg/dl), wykluczanie przyczyn wtórnych (alkohol, niewyrównana cukrzyca, leki) i świadomość, że ta grupa jest realnie zagrożona ostrym zapaleniem trzustki [1,2].

Piśmiennictwo

1. Komunikat prasowy Arrowhead Pharmaceuticals (30.08.2026): Arrowhead Pharmaceuticals Presents Phase 3 SHASTA-3 and SHASTA-4 Data Demonstrating Plozasiran Reduced Acute Pancreatitis Events in Patients with Severe Hypertriglyceridemia. https://ir.arrowheadpharma.com/news-releases/news-release-details/arrowhead-pharmaceuticals-presents-phase-3-shasta-3-and-shasta-4, dostęp online: 08.09.2026. Finansowanie: Arrowhead Pharmaceuticals.
2. HCPLive: Plozasiran Cuts Triglycerides By 80% in SHASTA-3/4 Trials. https://www.hcplive.com/view/plozasiran-cuts-triglycerides-by-80-in-shasta-3-4-trials, dostęp online: 08.09.2026.